Πρωτοχρονιάτικη εγκύκλιος φέρνει μελλοντικές περικοπές στις συντάξεις χηρείας

Σημαντικό «ψαλίδι» στις συντάξεις χηρείας, που μπορεί να φτάσει έως και τα 268 ευρώ το μήνα, «κρύβει» εγκύκλιος που εξέδωσε το υπουργείο Εργασίας, παραμονές Πρωτοχρονιάς!

Σύμφωνα με την εγκύκλιο, εφεξής, η εθνική σύνταξη θα χορηγείται μόνο μία φορά, σε περιπτώσεις που ο δικαιούχος λαμβάνει περισσότερες, από μία συντάξεις. Πρακτικά αυτό σημαίνει ότι ειδικά για τις συντάξεις χηρείας, θα καταβάλλεται για την πρώτη τριετία το 70% μόνο της ανταποδοτικής σύνταξης. Το κομμάτι της εθνικής σύνταξης, θα καλύπτεται από το ποσό που λαμβάνει ως σύνταξη, ο ίδιος ο δικαιούχος. Αντίστοιχα, μετά το πέρας της τριετίας, για σύνταξη χηρείας θα χορηγείται το 35% μόνο από το ανταποδοτικό σκέλος της σύνταξης.

Πρόκειται για μια παρέμβαση στο νόμο Κατρούγκαλου, που ουσιαστικά αλλάζει εντελώς τον τρόπο υπολογισμού των ποσών που θα λαμβάνουν όσοι παίρνουν δύο ή και περισσότερες συντάξεις.

Η εγκύκλιος ορίζει ότι διατηρείται ως βάση το ποσό των 360 ευρώ, δηλαδή η εθνική σύνταξη με 15 έτη προϋπηρεσίας. Όπως τονίζει σε ανάρτησή του στα social media ο εργατολόγος Διονύσης Τεμπονέρας, με την εγκύκλιο που δημοσίευσε το υπουργείο Εργασίας, το ποσό της Εθνικής Σύνταξης, δεν μπορεί να ξεπερνά σε άθροισμα από διαφορετικά δικαιώματα (σύνταξη χηρείας και αναπηρίας), το ποσό των 384 ευρώ, δηλαδή μια πλήρη Εθνική Σύνταξη.

Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα

Έστω γυναίκα λαμβάνει αναπηρική σύνταξη εξ ιδίου δικαιώματος, με βαθμό αναπηρίας 70%, ύψους €600 (ΕΘΝΙΚΗ ΣΥΝΤΑΞΗ €288 + ΑΝΤΑΠΟΔΟΤΙΚΗ ΣΥΝΤΑΞΗ €312). Ο ασφαλισμένος σύζυγος πεθαίνει το 2020 και δικαιούτο σύνταξης ύψους €900 (ΕΘΝΙΚΗ ΣΥΝΤΑΞΗ €384 + ΑΝΤΑΠΟΔΟΤΙΚΗ ΣΥΝΤΑΞΗ €516).

Την πρώτη τριετία, η επιζώσα σύζυγος λαμβάνει κανονικά την σύνταξη εξ ιδίου δικαιώματος και η σύνταξη λόγω θανάτου που θα λάβει αντιστοιχεί στο 50% της σύνταξης που δικαιούτο ο θανών (50% x €900 = €450 και αναλύεται σε ΕΘΝΙΚΗ ΣΥΝΤΑΞΗ €192 + ΑΝΤΑΠΟΔΟΤΙΚΗ ΣΥΝΤΑΞΗ €258).

Σύνολο συντάξεων μέχρι σήμερα, εξ ιδίου δικαιώματος και θανάτου: €1.050 (Ε.Σ. 288+192 και Α.Σ. 312+258).

Μετά την αλλαγή από την εγκύκλιο του υπουργείου Εργασίας, η γυναίκα θα λάβει εθνική σύνταξη λιγότερα 96 ευρώ το μήνα, δηλαδή θα λάβει 954€, αντί για 1.050€ συνολικά.

Ουσιαστικά, χωρίς να υπάρχει σχετική πρόβλεψη στον «νόμο Κατρούγκαλου» (ν.4387/16), ούτε στον μεταγενέστερο «νόμο Βρούτση» (ν.4670/20), η εγκύκλιος διαχωρίζει την εθνική από την ανταποδοτική σύνταξη ως προς τον υπολογισμό του τελικού ποσού, επισημαίνοντας ότι δικαιούχος με δύο ή και περισσότερες συντάξεις δεν θα πρέπει να λαμβάνει από κάθε πηγή, ξεχωριστή εθνική σύνταξη.

Με τον τρόπο αυτό, για όσους είχαν συνταξιοδοτηθεί έως τις 13 Μαϊου 2016 το υπερβάλλον ποσό που προκύπτει από την επιπλέον εθνική σύνταξη θεωρείται προσωπική διαφορά, συνεχίζεται η καταβολή του και συμψηφίζεται με οποιαδήποτε μελλοντική αύξηση (πάγωμα σύνταξης).

Όμως, από την ημερομηνία αυτή και μετά, ο υπολογισμός των δύο ή περισσοτέρων συντάξεων (πχ, γήρατος εξ ιδίου δικαιώματος και χηρείας) γίνεται με βάση το δεδομένο ότι η εθνική σύνταξη δεν μπορεί να καταβάλλεται περισσότερες από μια φορά στον ίδιο δικαιούχο.

Σύμφωνα με το υπουργείο Εργασίας, η εγκύκλιος δεν έχει αναδρομική ισχύ. Άρα, η όποια περικοπή δεν θα ανατρέχει στο παρελθόν δημιουργώντας ζήτημα επιστροφής χρηματικών ποσών από τους συνταξιούχους για τα προηγούμενα έτη.

Με εγκύκλιο του υφυπουργού Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων Πάνου Τσακλόγλου παρέχονται διευκρινήσεις επί υφιστάμενων νομοθετικών ρυθμίσεων του ν.4387/2016 σχετικά με τέσσερα διακριτά και, ταυτόχρονα, συνδεόμενα  μεταξύ τους ζητήματα.

Βασικός σκοπός της εγκυκλίου, η οποία δεν έχει αναδρομική ισχύ, σύμφωνα με το υπουργείο Εργασίας, είναι η αποσαφήνιση των κειμένων διατάξεων, για να δοθούν διευκρινήσεις σε ερωτήματα του e-ΕΦΚΑ και ολοκληρωμένες οδηγίες για την αποτελεσματική ανάπτυξη των πληροφοριακών συστημάτων και λογισμικών του Φορέα, ούτως ώστε να διασφαλίζεται η άρτια εξυπηρέτηση των ασφαλισμένων και η εύρυθμη λειτουργία του κοινωνικοασφαλιστικού μας συστήματος.

Πιο συγκεκριμένα, η εγκύκλιος ξεκαθαρίζει τα ακόλουθα ζητήματα:

  1. Τον τρόπο χειρισμού της εθνικής σύνταξης όταν συντρέχει σώρευση περισσότερων της μιας εθνικών συντάξεων από ίδιες ή διαφορετικές αιτίες.

Με την εγκύκλιο διευκρινίζεται  ότι, βάσει του νόμου, η θέσπιση της εθνικής σύνταξης (επιπλέον της ανταποδοτικής σύνταξης) αποσκοπεί στη διασφάλιση ενός κατώτατου ποσού σύνταξης για κάθε κατηγορία συνταξιούχων του e-ΕΦΚΑ. Στο πνεύμα αυτό, η εθνική σύνταξη χρηματοδοτείται απευθείας από τον κρατικό προϋπολογισμό. Συνεπώς, εκ της ίδιας της φιλοσοφίας και αρχιτεκτονικής της εθνικής σύνταξης και, πάντα, σύμφωνα με το νόμο, δεν επιτρέπεται η σώρευση περισσοτέρων της μιας εθνικών συντάξεων στο ίδιο άτομο.

Σε εφαρμοστικό επίπεδο, όταν ένας ασφαλισμένος δικαιούται περισσότερες της μιας συντάξεις από οποιαδήποτε αιτία (γήρατος, αναπηρίας ή θανάτου), του χορηγείται μια μόνο εθνική σύνταξη που δεν μπορεί να υπερβαίνει (μεμονωμένα ή ως άθροισμα εθνικών συντάξεων από διαφορετικές αιτίες) το ανώτατο όριο μιας πλήρους εθνικής σύνταξης (384 ευρώ). Ο κανόνας αυτός ισχύει και εφαρμόζεται, ανεξαρτήτως της προέλευσης του συνταξιοδοτικού δικαιώματος (εξ ιδίου δικαιώματος ή κατά μεταβίβαση) και σε οποιονδήποτε συνδυασμό σώρευσης.

  1. Το ανώτατο και το κατώτατο όριο σύνταξης λόγω θανάτου

Το συνολικό ποσό των κατά μεταβίβαση συντάξεων που καταβάλλονται στα δικαιοδόχα πρόσωπα (σύζυγος, τέκνα) λόγω θανάτου του συνταξιούχου δεν μπορεί να υπερβαίνει τη σύνταξη του θανόντος. Αντιστοίχως, το ποσό του συνόλου των κατά μεταβίβαση συντάξεων που καταβάλλονται στα δικαιοδόχα πρόσωπα δεν μπορεί να είναι χαμηλότερο των 360 ευρώ.

Εξαίρεση αποτελούν τα ορφανά τέκνα και από τους δύο γονείς στα οποία το κατώτατο όριο δεν επιμερίζεται αλλά το καθένα λαμβάνει τουλάχιστον το κατώτατο όριο.

  1. Το πλήθος δικαιωμάτων σε ανταποδοτική σύνταξη επί σώρευσης συντάξεων διαφορετικής αιτίας στο πρόσωπο του θανόντος.

Σε περίπτωση θανάτου συνταξιούχου που ελάμβανε δύο ανταποδοτικές συντάξεις, το δικαίωμα των δικαιοδόχων στη σύνταξη του θανόντος είναι ενιαίο και αδιαίρετο, ανεξαρτήτως του πλήθους και του είδους των δικαιωμάτων που μεταβιβάζονται από τον θανόντα.

  1. Για τις συντάξεις χηρείας μετά την πρώτη τριετία.

Για τα τρία πρώτα χρόνια μετά το θάνατο του συνταξιούχου, καταβάλλεται στον επιζώντα σύζυγο ολόκληρη η σύνταξη χηρείας, η οποία ισούται με το 70% της σύνταξης του θανόντος.  Οι κανόνες σώρευσης της εθνικής σύνταξης, όπως αναλύθηκαν παραπάνω, εφαρμόζονται απαρέγκλιτα.

Με το πέρας της πρώτης τριετίας, πάντα σύμφωνα με τις διατάξεις του νόμου, η σύνταξη προσαρμόζεται και  καταβάλλεται το ήμισυ αυτής (δηλαδή, το 35% της σύνταξης του θανόντος), εφόσον ο επιζών εργάζεται ή αυτοαπασχολείται ή λαμβάνει σύνταξη από οποιαδήποτε άλλη πηγή. Εάν ο επιζών σύζυγος είναι ανάπηρος σε ποσοστό τουλάχιστον 67%, εξακολουθεί να λαμβάνει ολόκληρη τη σύνταξη χηρείας, χωρίς περικοπή, για όσο διαρκεί η αναπηρία.

Δείτε ολόκληρη την εγκύκλιο: