Μετρό Θεσσαλονίκης: 1.000.000 ευρώ το μήνα σε ρήτρες στον εργολάβο

Γιάννης Μυλόπουλος*

Κόλαφος για την κυβέρνηση είναι το έγγραφο της εταιρείας ΑΚΤΩΡ, αναδόχου του έργου του Μετρό της Θεσσαλονίκης, που δημοσίευσε πρωτοσέλιδα η «Εφημερίδα των Συντακτών» το Σάββατο 4 Δεκεμβρίου. Και είναι κόλαφος γιατί το έγγραφο των 183 σελίδων που απέστειλε ο εργολάβος στην Αττικό Μετρό με ημερομηνία 30/11, με τον τίτλο: «Αίτημα για την αποζημίωση του Αναδόχου προς ανόρθωση της ζημιάς του λόγω καθυστερήσεων με αποκλειστική υπαιτιότητα της Αττικό Μετρό ΑΕ»,  βγάζει πολλούς… λαγούς.

Το έγγραφο αποκαλύπτει την αλήθεια για το έργο που η κυβέρνηση επιμελώς αποκρύπτει, προκειμένου να μη δημοσιοποιηθούν οι ευθύνες της για τον εκτροχιασμό τόσο του χρόνου κατασκευής, όσο όμως και του προϋπολογισμού του, μετά την επιλογή της να αλλάξει το σχεδιασμό του προκειμένου να τεμαχιστούν, να αποσπαστούν και να μεταφερθούν μακριά από τη θέση όπου βρίσκονταν επί 18 αιώνες τα πολύ σημαντικά ευρήματα της Μέσης Οδού που αποκαλύφθηκαν κατά τις ανασκαφές στο σταθμό Βενιζέλου.

Οι 7 αναληθείς ισχυρισμοί της κυβέρνησης που διαψεύδονται, ένας προς έναν, με το έγγραφο του αναδόχου είναι οι εξής:

1. Η απόσπαση των αρχαιοτήτων της Βενιζέλου είναι η πιο γρήγορη λύση

Ο Ανάδοχος στο έγγραφό του προς την Αττικό Μετρό αποκαλύπτει το ακριβώς αντίθετο.  Ότι δηλαδή η Αττικό Μετρό έχει ήδη αναγνωρίσει και αναλάβει τις ευθύνες της απέναντι στους εργολάβους για τη μεγάλη καθυστέρηση που προκαλεί στο έργο η επιλογή της να αποσπαστούν οι αρχαιότητες. Σε αυτή την παραδοχή της ευθύνης του δημοσίου, άλλωστε, στηρίζεται η διεκδίκηση των αποζημιώσεων τόσο σε αυτήν την επιστολή, όσο όμως και σε άλλες, όπως προκύπτει, που έχει ήδη στείλει ο Ανάδοχος.

2. Για τις καθυστερήσεις του έργου ευθύνονται οι αρχαιολογικές εργασίες και οι πολίτες που διεκδικούν με δικαστικά μέσα την παραμονή των αρχαιολογικών ευρημάτων στη θέση τους.

Ακόμη και πρόσφατα στη Βουλή ο υπουργός υποδομών και μεταφορών Κώστας Καραμανλής, υποστηρίζοντας την επιπλέον σύμβαση των 45 εκατομμυρίων ευρώ συν ΦΠΑ που έφερε προς υπογραφή για πρόσθετες εργασίες στο έργο, ισχυρίστηκε ότι αυτό καθυστερεί εξ αιτίας των αρχαιολογικών εργασιών και των δικαστικών εμπλοκών που προκαλούν πολίτες. Τόσο ο ίδιος μάλιστα, όσο και βουλευτές της ΝΔ, απείλησαν τους πολίτες που διεκδικούν με νόμιμα μέσα την παραμονή των αρχαιοτήτων στη θέση τους, με μηνύσεις και αγωγές.

Ο ισχυρισμός αυτός καταρρίπτεται τώρα με θεαματικό τρόπο από τον Ανάδοχο, ο οποίος αναγνωρίζει τη μεγάλη αλήθεια.
Ότι δηλαδή το έργο καθυστερεί εξ αιτίας της επιλογής της κυβέρνησης να αλλάξει σχεδιασμό το 2019, προκειμένου να αποσπαστούν οι αρχαιότητες.
Και μάλιστα υπογραμμίζεται στην επιστολή ότι αυτή την αλήθεια την έχει αναγνωρίσει και η πλευρά του δημοσίου, δηλαδή η Αττικό Μετρό.

3. Το έργο θα τελειώσει, όπως έχει υποσχεθεί ο πρωθυπουργός, τέλος του 2023.

Όπως προκύπτει από όσα αποκαλυπτικά αναφέρει ο Ανάδοχος στην επιστολή, το έργο είναι αδύνατον να ολοκληρωθεί εντός του 2023. Όπως αποκαλύπτεται, ο σταθμός Βενιζέλου χρειάζεται για να ολοκληρωθεί και να παραδοθεί σε λειτουργία, 24 μήνες από τη στιγμή που το εργοτάξιο παραδοθεί στον εργολάβο με αποσπασμένα τα αρχαιολογικά ευρήματα της Μέσης Οδού και με περαιωμένες τις αρχαιολογικές εργασίες που επιβάλλεται να εκτελεστούν σε 3,5 μέτρα κάτω από το δάπεδο των αρχαιοτήτων.
Με δεδομένο ότι σήμερα, τέλος του 2021, δεν έχουν αποσπαστεί και απομακρυνθεί ακόμη ούτε τα μισά ευρήματα της Μέσης Οδού, γίνεται σαφές ότι το έργο αποκλείεται να μπορέσει να ολοκληρωθεί στο τέλος του 2023.

Έχοντας μάλιστα υπόψη ότι πλέον των 3-4 μηνών που χρειάζονται ακόμη για την ολοκλήρωση της απόσπασης των ευρημάτων, θα χρειαστεί ένα διάστημα τουλάχιστον άλλων 6-12 μηνών για την ολοκλήρωση της αρχαιολογικής ανασκαφής κάτω από τα Βυζαντινά ευρήματα, γίνεται σαφές ότι η κατασκευή του σταθμού Βενιζέλου δεν πρόκειται να ξεκινήσει πριν τις αρχές του 2023.

Με 24 μήνες κατασκευής λοιπόν, όπως διαβεβαιώνει η ΑΚΤΩΡ, το έργο δεν πρόκειται να παραδοθεί πριν τις αρχές του 2025.

4. Το έργο είναι εντός χρονοδιαγράμματος 

Με την επιστολή του ο ανάδοχος, θέτοντας την ολοκλήρωση του σταθμού Βενιζέλου όπως υποσχέθηκε ο πρωθυπουργός, υπό την αίρεση ότι έπρεπε να είχε ήδη αρχίσει η κατασκευή του από τον Απρίλιο του 2021, παραδέχεται ότι ουσιαστικά το έργο σήμερα είναι στον αέρα. 

Εφόσον βρισκόμαστε 8 ολόκληρους μήνες μετά την οριακή προθεσμία του Απριλίου 2021 που δίνει ο Ανάδοχος για την παράδοση στην ώρα του του έργου και χωρίς ακόμη να έχουν αρχίσει ούτε καν οι αρχαιολογικές ανασκαφές κάτω από το δάπεδο της Βυζαντινής Μέσης Οδού, γίνεται σαφές ότι το χρονοδιάγραμμα του έργου έχει ήδη καταστρατηγηθεί.

Η απουσία χρονοδιαγράμματος αποκαλύπτει ότι το έργο βρίσκεται στον αέρα, χωρίς δεσμευτικές, για τον Ανάδοχο, προθεσμίες.

5. Δεν υπάρχει πρόβλημα χρηματοδότησης του έργου

Ακόμη ένας αναληθής ισχυρισμός καταρρίπτεται στην επιστολή. Εφόσον το έργο δεν θα τελειώσει εντός του 2023, όπως υπόσχονται, αλλά αντίθετα, όπως υποστηρίζει ο εργολάβος πολύ αργότερα και με δεδομένο ότι μετά το τέλος του 2023 σταματά η χρηματοδότηση από τα ευρωπαϊκά ταμεία, προκύπτει αβίαστα το συμπέρασμα ότι το έργο από το τέλος του 2023 και μετά, θα χρηματοδοτηθεί αποκλειστικά με χρήματα του ελληνικού δημοσίου. Χάνονται δηλαδή πολύτιμοι και μέχρι πρότινος εξασφαλισμένοι ευρωπαϊκοί πόροι, αφού το έργο μετά το 2023 θα επιβαρύνει αποκλειστικά το ελληνικό δημόσιο.

6. Η λύση της κατασκευής του σταθμού Βενιζέλου με απόσπαση των αρχαιοτήτων είναι ασφαλέστερη και καλύτερη από εκείνη της κατασκευής του με τα αρχαία αμετακίνητα στη θέση τους.

Ο ισχυρισμός αυτός, ο οποίος τώρα καταρρίπτεται παταγωδώς, υπήρξε το κυρίαρχο επιχείρημα της Αττικό Μετρό και της πλευράς του δημοσίου τόσο για την αλλαγή σχεδιασμού του έργου, όσο και κατά την εκδίκαση της υπόθεσης στο ΣτΕ. 

Ο Ανάδοχος στην επιστολή του προς την Αττικό Μετρό δηλώνει τώρα ξεκάθαρα ότι οι υπόλοιποι σταθμοί, πλην Βενιζέλου, δεν μπορούν να ολοκληρωθούν σε σύντομο χρόνο, εξ αιτίας της εφαρμογής της λύσης της απόσπασης των αρχαιοτήτων.

Ένας επιπλέον λόγος λοιπόν για τον οποίο η λύση της απόσπασης αποδεικνύεται  χειρότερη από εκείνη της παραμονής των αρχαίων στη θέση τους, είναι ότι με αυτήν χάνεται το μεγάλο πλεονέκτημα της λύσης που εφαρμόζονταν πριν το 2019, σύμφωνα με το οποίο οι 12 από τους 13 σταθμούς θα παραδίδονταν στο τέλος του 2020, ανεξάρτητα από την ολοκλήρωση του 13ου και πιο καθυστερημένου σταθμού.

Το έργο δηλαδή ενώ με την προηγούμενη λύση θα μπορούσε να έχει ολοκληρωθεί ως προς τους 12 σταθμούς και ήδη να λειτουργεί από το τέλος του 2020, αυτό δεν κατέστη εφικτό εξ αιτίας της ολέθριας επιλογής της αλλαγής σχεδιασμού του. 

7. Η απόσπαση των αρχαιοτήτων είναι η πιο φτηνή λύση

Στο επιχείρημα αυτό στηρίχθηκε η αλλαγή σχεδιασμού του έργου. Η λύση της παραμονής των αρχαίων στη θέση τους εγκαταλείφθηκε σαν δήθεν ακριβότερη και πιο αργή για την ολοκλήρωση του έργου.

Με την επιστολή του Αναδόχου καταρρίπτεται και αυτός ο αναληθής ισχυρισμός της κυβέρνησης. Αφού αποκαλύπτεται ότι το δημόσιο, έχοντας αναλάβει την ευθύνη για τις καθυστερήσεις του έργου, καταβάλλει συστηματικά από το 2019 μέχρι σήμερα κάθε μήνα και θα συνεχίσει να καταβάλει μέχρι την ολοκλήρωση του έργου, περίπου 1 εκατομμύριο ευρώ για ρήτρες και αποζημιώσεις στον Ανάδοχο.

Εκτός λοιπόν των συμπληρωματικών συμβάσεων, λόγω επέκτασης του χρόνου κατασκευής του έργου, που ανεβάζουν το κόστος του, είναι και η καταβολή σε μηνιαία βάση αποζημιώσεων ύψους σχεδόν 1 εκατ. ευρώ που το εκτροχιάζουν και το κάνουν να υπερβεί κατά πολύ τον προϋπολογισμό του.

Με δυο λόγια η επιστολή που δημοσιεύει η «Εφημερίδα των Συντακτών» αποκαλύπτει τις ευθύνες της κυβέρνησης για το χορό εκατομμυρίων σε ένα έργο που βρίσκεται στον αέρα, χωρίς χρονοδιάγραμμα και το οποίο θα κάνει πολλά χρόνια ακόμη μέχρι να ολοκληρωθεί.

*καθηγητής ΑΠΘ

πηγή: εφσυν