Διαβάζουμε ότι στο χθεσινό Υπουργικό Συμβούλιο παρουσιάστηκε από τον υπουργό Εσωτερικών Θοδωρή Λιβάνιο και την υφυπουργό Βιβή Χαραλαμπογιάννη νομοσχέδιο για την «αναμόρφωση» του συστήματος επιλογής προϊσταμένων στο Δημόσιο. Στα σχετικά δημοσιεύματα γίνεται μάλιστα λόγος για «απόφαση της κυβέρνησης να γίνουν επιτέλους κρίσεις στο Δημόσιο».

Αυτό που σκοπίμως αποσιωπάται, όμως, είναι ότι η ίδια κυβέρνηση της ΝΔ έχει ήδη τροποποιήσει τον νόμο για την επιλογή προϊσταμένων (Γενικών Διευθυντών, Διευθυντών και Τμηματαρχών), χωρίς καμία από αυτές τις ρυθμίσεις να εφαρμοστεί στην πράξη. Ο λόγος είναι προφανής: δεν υπήρξε και δεν υπάρχει πολιτική βούληση για την κάλυψη των θέσεων ευθύνης με αξιοκρατικά και διαφανή κριτήρια.

Αντίθετα, όλα αυτά τα χρόνια είδαμε να «βολεύεται» σε θέσεις ευθύνης ο κομματικός στρατός της ΝΔ στο μεγαλύτερο μέρος του Δημοσίου, μέσω αναπληρώσεων και εσωτερικών διευθετήσεων χωρίς σαφή, αντικειμενικά και αξιοκρατικά κριτήρια.

Σήμερα διαβάζουμε ότι στο νέο σχέδιο νόμου του Υπουργείου Εσωτερικών ΘΑ προβλέπεται η επιλογή προϊσταμένων μέσω εξετάσεων του ΑΣΕΠ. Σύμφωνα με την Καθημερινή, ειδικά για τις θέσεις Γενικών Διευθυντών ΘΑ προβλέπεται μάλιστα διπλή διαγωνιστική διαδικασία, ανάλογα με τη φύση της θέσης.

Τα τυπικά προσόντα και η αποκτηθείσα εμπειρία σε θέσεις ευθύνης ΘΑ συνεχίσουν να λαμβάνονται υπόψη, με τη διαφορά ότι τα στοιχεία αυτά ΘΑ αντλούνται αυτόματα από τα πληροφοριακά συστήματα, χωρίς προσκόμιση εγγράφων και βεβαιώσεων.
Οι κρίσεις των Τμηματαρχών ΘΑ διενεργούνται μέσω υπηρεσιακών συμβουλίων, με αυτοματοποιημένες διαδικασίες, ενώ καταργείται για όλους τους βαθμούς η διαδικασία της συνέντευξης.

Οι βασικές αρχές του νομοσχεδίου παρουσιάστηκαν στο Υπουργικό Συμβούλιο και στόχος του ΥΠΕΣ είναι το σχέδιο νόμου να κατατεθεί στη Βουλή πριν από το Πάσχα. Επίσης, ΘΑ προβλέπεται η αυτόματη προκήρυξη κρίσεων για όλες τις θέσεις ευθύνης στο Δημόσιο κάθε τρία χρόνια, χωρίς να απαιτείται απόφαση του εκάστοτε υπουργού, περιφερειάρχη ή δημάρχου.

Και εδώ βρίσκεται η ουσία του προβλήματος. Με το υφιστάμενο καθεστώς, η πολιτική ηγεσία απέφευγε συστηματικά να εκκινήσει τις διαδικασίες, προκειμένου να μη δημιουργηθούν «τριγμοί» και δυσαρέσκειες στις υπηρεσίες. Ακόμη όμως και όταν ξεκινούσαν κρίσεις, σύμφωνα με έρευνα του ΑΣΕΠ το 2020, η ολοκλήρωσή τους απαιτούσε έως και επτά χρόνια για όλα τα επίπεδα προϊσταμένων.

Η έλλειψη πολιτικής βούλησης, σε συνδυασμό με τη διοικητική δυσλειτουργία του επιτελικού κράτους, οδήγησε σε πλήρη αδράνεια. Έτσι, η συντριπτική πλειονότητα των θέσεων Διευθυντών και Τμηματαρχών δεν έχει κριθεί από το 2011, με ελάχιστες εξαιρέσεις.

Το αποτέλεσμα είναι μια ολόκληρη γενιά δημοσίων υπαλλήλων, όσων προσλήφθηκαν μετά το 2011, να μην έχει καμία εμπειρία αξιοκρατίας, διαφάνειας και θεσμικής κανονικότητας.

Σήμερα, οι αρμοδιότητες των Γενικών Διευθυντών και των Διευθυντών σε μεγάλο μέρος του Δημοσίου ασκούνται από αναπληρωτές, οι οποίοι δεν έχουν περάσει καμία διαδικασία κρίσης, αλλά επιλέχθηκαν μέσω εσωτερικών, αδιαφανών διαδικασιών, χωρίς συγκεκριμένα και προκαθορισμένα κριτήρια.