Γιώργος Σπανουδάκης*, Βασίλης Δελής**

Ένα από τα καίρια ζητήματα που πρέπει να απαντήσει η σύγχρονη αριστερά είναι το ζήτημα της οργάνωσης και λειτουργίας του κράτους. Η απάντηση θα πρέπει να είναι ειλικρινής, ρεαλιστική αλλά και ριζοσπαστική. Η αριστερά αφενός δεν πρέπει να φοβηθεί τις μεγάλες ιδέες, αφετέρου δε χρειάζεται να προσπαθεί να ευθυγραμμίσει τον προγραμματικό και αξιακό της λόγο με συντηρητικά και νεοφιλελεύθερα σχέδια, δοκιμασμένα ή όχι. Αν θέλει να ανακτήσει την ιδεολογική ηγεμονία τουλάχιστον στα λαϊκά στρώματα οφείλει να μιλήσει οραματικά αλλά και να καταδείξει ότι μπορεί να δημιουργήσει ένα ρεαλιστικό σχέδιο  μέσω του οποίου θα υλοποιήσει το όραμά της.

Από την κυβερνητική περίοδο του ΣΥΡΙΖΑ 2015-2019 μπορούν να εξαχθούν πολύτιμα συμπεράσματα για το τι πήγε καλά αλλά και τι όχι. Στα αρνητικά υπολογίζεται η έλλειψη ενός ολιστικού σχήματος διακυβέρνησης με στοχοθεσία ανά τομέα πολιτικής μαζί με έναν μηχανισμό παρακολούθησής της, ο ανεπαρκής διυπουργικός συντονισμός ιδιαίτερα μετά την έξοδο από το μνημόνιο, η απουσία διοικητικής εμπειρίας και τεχνογνωσίας. Στα θετικά στοιχεία καταγράφεται η οργάνωση και λειτουργία των δομών με στόχο την επιτυχή διαπραγμάτευση για την έξοδο από τα μνημόνια, το ολοκληρωμένο σχέδιο διαχείρισης και αξιοποίησης ανθρώπινου δυναμικού (κινητικότητα, υπηρεσιακοί γραμματείς κλπ)  που οδήγησε σε απαγκίστρωση από συστήματα που βασίζονταν στις πελατειακές σχέσεις, αλλά και οι επιτυχημένες μεταρρυθμίσεις εκεί όπου υπήρξε σχέδιο και πολιτική βούληση (π.χ. το Κοινωνικό Εισόδημα Αλληλεγγύης και οι Ενεργειακές Κοινότητες).

Χτίζοντας πάνω στις αποτυχίες και επιτυχίες, στους διακηρυγμένους στόχους αλλά και αντιλαμβανόμενοι το πλαίσιο πολλαπλών κρίσεων στις οποίες καλείται να ανταποκριθεί το κράτος, η αριστερά οφείλει να κατανοήσει σε βάθος  το ρόλο του και να δημιουργήσει ένα συνεκτικό σχέδιο οργάνωσής του. Άλλωστε, αποτυχία οργάνωσης και λειτουργίας του κράτους συνεπάγεται και αποτυχία εφαρμογής δημόσιων πολιτικών ή/και επίτευξης διακηρυγμένων στόχων. Αν και ο παρεμβατικός ρόλος του κράτους έχει οπισθοχωρήσει μπροστά στη νεοφιλελεύθερη λογική της παράδοσης της οικονομίας και της κοινωνίας στην αγορά, οι αλλεπάλληλες κρίσεις που τελευταία μαστίζουν την ανθρωπότητα οδήγησαν σε αναθεώρηση αυτής της συνθήκης. Στη σύγχρονη Ιστορία, ένας τύπος κρατικής οργάνωσης που φαίνεται ότι επιτυγχάνει στόχους ιδιαίτερα σε σχέση με την παραγωγική ανασυγκρότηση, είναι αυτός του Αναπτυξιακού κράτους.

Το Αναπτυξιακό Κράτος είναι ένα μοντέλο λειτουργίας το οποίο εφαρμόστηκε και ευδοκιμεί στις λεγόμενες οικονομίες της παγκόσμιας περιφέρειας, με διακηρυγμένο σκοπό να «φτάσουν» τις ανεπτυγμένες οικονομίες. Η ιστορική εμπειρία επιβεβαιώνει την αποτελεσματικότητα του συγκεκριμένου μοντέλου καθώς χώρες που το υιοθέτησαν όπως η Ιαπωνία, η Νότιος Κορέα και η Ταιβάν σήμερα είναι σε θέση να ανταγωνίζονται με επιτυχία προηγμένες οικονομίες του «κέντρου». Η λογική του είναι η συγκέντρωση πόρων και λειτουργιών σε προκαθορισμένους αναπτυξιακούς στόχους μέσα σε ένα πλαίσιο που περιλαμβάνει το σχεδιασμό, την υλοποίηση, παρακολούθηση και αξιολόγηση των δημόσιων πολιτικών. Σε αυτό το πλαίσιο ανακατευθύνονται τόσο οι δημόσιοι όσο και οι ιδιωτικοί πόροι. Στον αντίποδα αυτών των χωρών, η Ελλάδα λόγω της συμμετοχής της στην Ευρωπαϊκή Ένωση και την Ευρωζώνη δε διαθέτει εργαλεία εμπορικής  πολιτικής όπως οι δασμοί και οι επιδοτήσεις, ούτε μέσα νομισματικής πολιτικής όπως η υποτίμηση. Ωστόσο έχει τη δυνατότητα να παρέμβει και να δημιουργήσει ένα περιβάλλον κοινωνικής ευημερίας μέσω της ρύθμισης αγορών, την κοινωνική διαχείριση ζωτικών και κοινών αγαθών, την κατεύθυνση των  χρηματοδοτικών εργαλείων και ευρωπαϊκών ταμείων, τις πολιτικές που βασίζονται σε συλλογή δεδομένων, του αναπτυξιακού νόμου, του χωροταξικού σχεδιασμού και των επενδύσεων σε έρευνα, υποδομές και νέες τεχνολογίες.

Το μοντέλο του Αναπτυξιακού Κράτους που υιοθετήθηκε από τις χώρες της Περιφέρειας είχε ως κύριο στόχο την εκβιομηχάνιση των χωρών και την παραγωγική τους ανασυγκρότηση. Όμως, σήμερα, η ανάπτυξη έχει λάβει περισσότερες διαστάσεις από την οικονομική μεγέθυνση, περιλαμβάνει το συνολικότερο πλαίσιο κοινωνικής ευημερίας και δικαιωμάτων ενώ έχει αναδειχθεί σημαντικά και η διάσταση της κλιματικής δικαιοσύνης. Υιοθετώντας τη μεθοδολογία οργάνωσης και λειτουργίας του Αναπτυξιακού κράτους και εμπλουτίζοντάς το με τη δημοκρατική αρχή της δομημένης διαβούλευσης μεταξύ των ενδιαφερόμενων μερών (τοπική αυτοδιοίκηση, πανεπιστήμια, οργανώσεις εργαζομένων, φορείς της κοινωνίας των πολιτών, επιμελητήρια) ώστε να εξυπηρετούνται και οι ανάγκες τους, δύναται να δομηθεί ένα μοντέλο κράτους για τη σύγχρονη αριστερά. Πρόκειται για ένα κράτος που θα μπορεί να εξυπηρετεί ταυτόχρονα, αποτελεσματικά και αποδοτικά τους στόχους για συμπερίληψη, ισότητα, οικολογική μετάβαση και παραγωγική ανασυγκρότηση.

*Πρόεδρος Ένωσης Αποφοίτων ΕΣΔΔΑ

**Γενικός Γραμματέας Ένωσης Αποφοίτων ΕΣΔΔΑ

πηγή: efsyn